|
دربارهي «نقد»
نقد ، مقوله اي رياضي نيست و نمي توان آن را در چهار چوب قالب هاي از پيش ساخته شده ريخت. به همان گونه که داستانهاي " کوتاه يا بلند " را نيز نمي توان در روال دستورالعمل هاي از قبل تدوين شده نوشت . بايد تفاوتي باشد بين خالق يک اثر ادبي " رمان يا داستان کوتاه "، با مکتوب نويس هاي جلوي پستخانه که براي کارشان" قالب " دارند . مگر نه رمان ا ز " Romance " آمده و بايد بوئي ا ز حرف هاي دل را داشته باشد ، خب چنين نوشته اي ، نمي تواند " معلم " فرموده باشد . نقد هم، بهمين نحو، يک اثرهنري است و نمي توان آن را در يک فرم و قالب از پيش ساخته شده ريخت . نويسندگي را نمي شود در کلاسهاي تفهيم و آموزش که مدتي است " مد " شده است فرا گرفت . اين بازي ها ي شهرت و نام است و داستان مرشد و مريد ، " نوچه پروري " ، اگر صحبت درآمد و گذ ران امورات نباشد . شايد دست بالا حاصل اين کلاسها به " فراورده هائي " بي انجامد، ولي چنانچه استعدادي ذاتي و شور و شوق و حال و هوائي در ميان نباشد که بخورد دست کوله باري از مطالعه ، " آفريده اي " در کار نخواهد بود ....کداميک از نويسند گان بزرگ ، مشهور و موفق در کلاس ، " قالب " و " الگو " فرا گرفته اند...." جويس " يا " هدايت " ، " سالنجر " يا " دولت آبادي " . براي آفرينش بايد " خدا " بود . با شرکت در کلاسها ، وفراگيري قالب ها و چهار چوب ها ، نمي توان " خدا " شد و دست به آفرينش زد . خلق آثار ادبي و نوشتن داستانهاي بلند و کوتاه و يا حتا " خيلي کوتاه " نياز به " هماني " دارد که خيلي ها ندارند ، و در آنهائي هم که دارند " نسبي " است . و نقد هم دقيقا از همين جنس است . نقد باز تابي است از احساس و فهم و درک و دريافت منتقد از يک اثر، با توجه به سطح پذيرش و خواست جامعه . به همان گونه که نويسندگي انحصاري نيست ، نقد هم ملک طلق کسي يا حتا کساني نيست . آنکه مي خواند حق اظهار نظر هم دارد . بهمانگونه که قبول و پذيرش هر اثر ، بستگي به تار و پودي که با آن بافته مي شود ، نحوه بافت و دستهاي بافنده دارد ، نقد نيز ، چنانچه بتواند ، ضعف و نارسائي هاي يک اثر را بنماياند و عاري از حب و بغض باشد ، نه تنها موثر است که لازم نيز هست. نقد ، مي تواند بدون رفتن در سايه خالق ، و بي توجه به چشم غره هاي گردن کلفت هاي ادبي وزن و بها هر اثر را بنماياند . تا چوب " نقد " همچون " جور استاد " بر گرده ي اثري فرود نيايد صدايش در نمي آيد ، و مورد توجه واقع نمي شود . و چنين نقدي نمي تواند مستقل نباشد ، و نمي تواند در چهارچوبهاي از قبل تنظيم شده قرار داده شود.
|